Paradoxen

Deze afbeelding heeft een leeg alt-attribuut; de bestandsnaam is PARADOXEN2.jpg

De paradoxen die

ik in mijn werk tegenkwam

waren ooit de aanleiding dat ik

zen ging beoefenen

de vraag die me toen

vooral bezighield

was

wat het toch is dat wij mensen

zeggen iets anders te willen

dan er nu is

en dan vervolgens alles

blijven doen wat ons

vasthoudt in datgene

wat we zeggen

kwijt te willen

wat zen me leert

nog steeds, elke dag opnieuw

is niet te zoeken naar

het allesomvattend, allesverklarend

of allesoplossend antwoord

waarmee de vraag definitief

de wereld uit is

noch om de vraag maar

te laten

omdat hij onbeantwoordbaar zou zijn

of niet relevant

“waar maak je je druk om?”

het leert me

mijn verlangen naar zo’n antwoord

te onderkennen, en

om te zetten naar

telkens weer kijken, zo scherp mogelijk kijken,

naar wat zich op dit moment

voordoet

waarmee valt te werken

in de richting waar we zeggen

heen te willen

en dat

te blijven doen

telkens opnieuw

met de toewijding en het

vertrouwen van een

meedogend hart,

een beetje

goede wil

en vallen en opstaan

geen rocket science dus

niet iets waar mijn intellect

veel werk aan heeft meestal

integendeel

dat lijkt het, als het het voortouw neemt,

dikwijls alleen maar

te compliceren

terwijl het, als het dienend is

aan de wegen die

vanuit mededogen ontstaan,

een mooie rol te spelen heeft

in het plaveien daarvan

zoals een vriend eens zei

“tegenwoordig volg ik

voor de grote beslissingen

alleen nog mijn hart

en gebruik ik mijn verstand

voor de praktische uitvoering”

zo blijft het leven ook

menselijk

want waar alleen de ratio heerst,

ligt de-humanisering op de loer

staan medemensen met hun

kinderen

in de kou en stromende regen

te wachten

niet op wet- en regelgeving

maar op een menselijk gebaar.

Vakmanschap

Ze zijn er eindelijk

de schilders

om bij mij de buitenboel

te doen

nadat ik weken heb

toegekeken hoe

ze bij de buren op

de rest van het complexje

de boel weer keurig

in de lak zetten

terwijl ik een woordje

met ze wissel

kijk ik hoe de één

bijna achteloos

het schuurpapiertje

langs de verf haalt

geen beweging teveel

en toch netjes

opgeschuurd

de ander met dezelfde

routine zijn kwast

vlot van verf voorziet

en die volstrekt trefzeker

in één strakke beweging

op het kozijn aanbrengt

ik wil direct bij ze

in de leer

hebberig word ik ervan

ik wil dat ook kunnen

in plaats van mijn eindeloos

geklungel en gesmeer

verf overal, zelfs

met de roller

want dat met die kwast

dat zal ik wel nooit leren

al weet ik inmiddels

heel goed in theorie

hoe het moet

de beelden komen terug

van al die pogingen

tot zelf doen

vooral die van veertien jaar

geleden, in mijn nieuwe

oude huisje

uren schuren

op de structuurverf op

verwarmingsbuizen en zelfs

houtwerk

 (ik zie nu wéér

 een advertentie

die het aanprijst –

alsjeblieft, doe het niet

tenzij je van stofnesten houdt

en na jou de zondvloed komt –

die het er overigens ook nooit

meer af zal wassen)

schuren schuren

te weinig hulp

net na een operatie

waarbij ik definitief zo ongeveer

een kwart van de kracht

in mijn rechterarm verloor

terwijl ik er nu

weer aan denk

voel ik spanning uit die

arm en schouder

wegtrekken

jarenlange overbelasting

door zelf doen

weg

ik kijk naar het

strakke resultaat van

het werk van deze

mannen, die ontspannen

onder elkaar converserend

in een onverstaanbaar dialect

onverstoorbaar

hun werk voortzetten

en ik vraag me af

in goede gemoede

waarom er niet veel meer mensen

schilder worden

wat is er mooier dan

zo vakkundig je handwerk

te kunnen doen

en zo direct een

mooi eindresultaat te boeken

kom daar maar eens om

in een kantoorbaan

zwaar ondergewaardeerd

wat mij betreft

dat handmatige

vakwerk

Alleen noch zelf

Toen God verdween uit Jorwerd

wat verloren we toen nog meer

dan een geloof

in een kracht die

ons te boven ging en

ons droeg in

voor- en tegenspoed

een kracht die voor velen

de vorm had van

een Meedogende Man

tot wie we ons konden richten

met onze vragen en twijfels

onze angsten en

onze dankbaarheid

verdween met dat geloof

ook het vertrouwen

dat we er nooit

alleen voor staan

het nooit alleen

hoeven doen ook al

moeten we wel

ons steentje bijdragen

het vertrouwen dat

als we dat allemaal doen

samen

ook onze tegenspoed

beter te harden is

onze voorspoed

vrolijker omdat we

hem kunnen delen

met hen die dat

ook met ons doen

is met het badwater

van het geloof

het kind van vertrouwen

en gezamenlijkheid

ook weggegooid?

hoe dragen we dan

dat leven waarin

we ons bevinden

en waarin zoveel gebeurt

dat teveel is om alleen

op mijn schouders te rusten

of op die van

die sterke man

om wie we dan gaan roepen

die ook maar

eén paar schouders heeft

en net zo’n beperkte kracht

als wij allemaal

die sterke man

die het ook niet alleen redt

en zelfs niet ‘zelf’

die ook afhankelijk is

van anderen

van de gemeenschap

om hem heen

wie dat ook zijn

net als ik, en jij,

en wij

dat vertrouwen

dat zo helpt

om me te realiseren

ik hoef het niet alleen te doen

ik hoef het zelfs niet zelf te doen

ik hoef alleen mijn steentje bij te dragen

in het vertrouwen dat ook

anderen dat doen

dat vertrouwen

kan dat blijven bestaan

ook zonder geloof

in God

of een sterke man

of iets anders

een abstract-gemaakte kracht

of energie

of hoe het ook

genoemd wordt

en waaraan nog steeds

het geloof lijkt te kleven

dat JIJ die kracht

of energie

moet hebben of

ontwikkelen

zodat je

alleen maar verder

weg geduwd wordt

in je alleen-staan

in je ‘zelf’

of juist dat die kracht

buiten jou staat

waaraan jij geen deel

zou hebben

en die wel voor ons zorgt

“the universe provides”

in beide perspectieven

staan we machteloos alleen

aangewezen op ons zelf

met die smalle schouders

die slechts een deel kunnen dragen

en dat ook best willen doen

en dat ook zullen doen

als het vertrouwen weerkeert

dat we dat allen

samen

doen

Doe het nou maar gewoon

Grappig

hoe die uitspraak

de afgelopen dagen

meerdere keren

langs kwam

pas nu valt het me op

nasudderend op een mooie

dag gisteren

in een andere oude stad

waar aan haar lange geschiedenis

weer een stukje werd toegevoegd

in een gezelschap van

oude maatjes en nieuwe

onbekenden

“doe het nou maar gewoon

dan zie je het wel”

sprak mijn vriend uit

meerdere malen

verhalend over de grenzen

die hij was overgegaan

en die dan van die andere kant

van de grens bezien

niet meer bleken te zijn

dan een streep getrokken

in de lucht

slechts de gedachte

van een grens

slechts een grens

in het denken

 “doe het nou maar gewoon”

trekt je over dat

tot hier en niet verder

dat ik wil dit niet

of ik kan dit niet

die beide dikwijls

voortspruiten uit

dezelfde onzekerheid

die hoort bij

de stap in het onbekende

die je maakt

als je het gewoon maar doet

wat dat ‘het’ is doet er niet toe

het is jouw ‘het’

jouw grens

jouw streep in de lucht

die zo hoog kan schijnen

als een muur

waar je niet

overheen kunt kijken

doe het nou maar gewoon

dan zie je het wel

het klopt

het is zo simpel

en toch zo

verdraaide moeilijk

iedere keer weer

doe het nou maar gewoon

vergt bergen

moed

Oude maatjes

Het fijne van oude ‘maatjes’

-vrienden, of mensen met wie je

jarenlang gewerkt hebt– is

dat je een

verleden deelt

net als, eigenlijk,

met familie

maar dan

zonder die bloedband

die het

vanzelfsprekender maakt

dat je de draad oppakt

op het punt waar

je was gebleven

die laatste keer

dat je elkaar zag

het reünietje van gisteren

maakte het weer zo duidelijk

ook een gedeeld werkverleden

kan herleven in iets

dat veel dieper gaat

dan de gedeelde herinneringen

aan mensen, die nu zijn overleden,

of die vreselijk gekke dingen

die gebeurden en

waar we nu nog net zo hard om

moeten lachen

als eertijds

wat alleen maar kan

omdat we allemaal ook

de sfeer van toen

nog kennen

eind jaren zeventig

toen de bomen nog

tot in de hemel groeiden

het geld tegen de plinten klotste

en ons Nederlands werknemersbestand

werd verrijkt met

collega’s uit alle landen

waar men Engels als

geboortetaal sprak

maar waarvan de culturen

onderling net zo verschilden

als met die van ons

‘economische vluchtelingen’

waren we, zei mijn vriendin

uit Engeland, het land dat

ook toen al

uit zijn grootse verleden

was gevallen, maar het

maar niet kon erkennen

hier vonden ze

niet alleen goed werk,

een woonplek, maar ook

vrienden voor het leven

net als wij in hen

leuke, interessante collega’s

en vrienden voor het leven

vonden

met wie we onze jonge, en

middelbare levensjaren

deelden en nu

de oudere, onze rimpels,

onze pijntjes en levenspijnen

met de schaterlach

die het klimmen der jaren

niet heeft doen verminderen

integendeel

ons gedeelde werkverleden

het deurtje waardoor we

ons diverse heden

binnengaan

en het weer

gezamenlijk maken

de verschillen die

onze kijk verrijken

nog steeds daar

met een smile

en een goed glas wijn

Impact

Een paar jaar geleden hoorde ik een praatje van Simon Sinek over impact. Simon Sinek is een beroemd expert op het gebied van leiderschap en heeft een hele nuchtere, gezond-verstand-kijk op dat onderwerp. Over impact vertelde hij (mijn vertaling uit het Amerikaans): “ik ontmoet steeds maar weer van die mooie, fantastische, idealistische, hardwerkende, slimme jongelui. Ze zijn net afgestudeerd. Ze zitten in hun startersbaan. Ik ga even bij ze zitten en vraag: “Hoe gaat het?” Zij: “Ik denk dat ik mijn ontslag neem.” Ik weer: “Waarom?” Zij op hun beurt: “Ik heb geen impact.” Zeg ik “Je bent hier acht maanden…”

Het zijn geloof ik inmiddels zelfs niet meer alleen de jonge starters die geloven dat alles wat je doet of wilt direct effect heeft of direct gebeurt. Het hoort wel bij jeugd volgens mij, ik herinner het me van mezelf tenminste ook wel. Het is deel van je (vak)volwassenwording, leren dat sommige dingen tijd kosten. Het impact-woord is inmiddels ook overgewaaid uit Amerika naar ons land, begreep ik vorige week uit een gesprek met een collega. Net als zoveel andere zaken hebben we het geadopteerd, het woord en de verwachting die kennelijk bij het woord hoort. Sinek licht in zijn praatje vervolgens toe dat de zaken in het leven die impact hebben, d.w.z. “een (krachtige) invloed/inwerking” aldus mijn Engels-Nederlandse Van Dale, allemaal tijd kosten: voldoening in werk en leven, relaties, (levens)vreugde, vertrouwen. Hij vergelijkt het met de berg en de top van de berg: impact is de top, je bereikt het alleen als je de berg op gaat.

Ik waag het slechts gedeeltelijk eens te zijn met deze leiderschaps-goeroe. Om meerdere redenen vind ik de vergelijking met de berg en de top niet zo geslaagd. Die suggereert ten eerste dat het bij het bereiken van de top klaar is. Je voelt eigenlijk meteen al aan dat dat misschien niet helemaal klopt. In mijn ervaring is het eerder een wandeling door een heuvelachtig landschap, met af en toe een steile klim, gevolgd door een afdaling die soms ook steil, en soms geleidelijk is, en regelmatig gewoon een mooi breed dal waarin je redelijk gemakkelijk loopt. En dat kan je hele leven doorgaan, omdat je steeds meer gaat zien, je vaardigheden steeds verder verfijnen, en je daar steeds meer voldoening van ervaart omdat het leidt tot meer vertrouwen, betere relaties, grotere levensvreugde. Ik merk het zelf bijvoorbeeld extra op nu ik weer een baan heb, in een voor mij nieuw werkveld waarin ik veel nieuws heb te leren.

Maar er is nog een belangrijker punt waarom ik die vergelijking met de berg en de top niet geslaagd vind. Hij suggereert namelijk ook dat impact om grootse prestaties gaat. Zeker, je kunt impact hebben door grote dingen te doen: een bedrijf oprichten, een belangrijke uitvinding doen, een oplossing vinden voor een groot probleem waar (een deel van) de wereld mee kampt. Helaas is dat voor slechts enkelingen weggelegd, de meeste mensen moeten het met minder doen. Althans, als je alleen dat soort zaken beschouwt als ‘impact-vol’. Het kan al helpen als je ‘de wereld’ waarop je impact kunt hebben ziet als ‘de wereld om mij heen’ – mijn gezin, familie, buren, vrienden, kennissen, collega’s, mijn buurt, wijk, stad. Wat je doet in jouw omgeving heeft een uitwaaierend effect dat dikwijls groter is dan je je realiseert. Als ik mijn voortuintje leuk inricht met bloeiende planten genieten niet alleen ikzelf en mijn buren daarvan, maar ook de toevallige passanten door de straat. Om het bodemleven, vlinders, bijen en vogels nog niet eens te noemen. Bovendien blijkt dat het anderen ook kan aansteken om wat tegels te wippen en plantjes te zetten, zo las ik in de krant dit weekend. En die hebben dan ook weer dat uitwaaierende effect. Voordat je het weet pimpt de hele wijk zijn voortuintje omdat jij ermee bent begonnen, zonder dat je dat effect zelfs maar beoogde.

Zo kan er dus impact zijn op op kleinere schaal – zowel geografisch als qua activiteit zelf. Een van de dingen die veel mensen eigenlijk heel goed weten is dat de kleinste dingen veel impact kunnen hebben. Wie voelt zich niet beter als hij een glimlach geeft of ontvangt? Het kan je dag ineens een andere wending geven. Een praatje met een buur of met een compleet onbekende, iemand die je voorrang geeft met je fiets vol boodschappen terwijl je het niet hebt, een kind dat naar je lacht of omgekeerd. Gedurende de corona-lockdowns hoorde en las ik veel van dat soort voorbeelden. Mensen die regelmatig vrijwilligerswerk doen herkennen het denk ik ook wel. We zeggen toch ook zo vaak dat geluk in kleine dingen zit. Zo is het, wat mij betreft, met impact ook. Wat je, in omstandigheden waarop je verder weinig invloed hebt, nog wel kunt doen kan een wereld van verschil maken. Juist als je je niet te veel afvraagt of het wel impact heeft wat je doet. Op een snikhete dag samen met een groepje volwassenen en kinderen  vellen papier versieren met een tekening of zo en daar waaiertjes van vouwen, zodat je je eigen ventilatortje hebt. De dag erna plotseling een kinderhandje dat je aantikt, een van die kleine meisjes van gisteren die jou nu een zelfgemaakt waaiertje geeft, handen nog vol plaksel en glittertjes, een stralend gezichtje. Grote glimlach, wederzijds. Impact.

102

Het voelt alsof

een instituut

is verdwenen

het heengaan

van mijn lieve, oude oud-tante

102 zomers

mocht ze beleven

al komt voor haar

die 102e

al eerder ten einde

dan dat hij afgelopen is

sliep ze steeds vaker en langer

totdat ze gewoon

niet meer wakker werd

het licht niet meer gloorde

het kaarsje definitief uit

vredig ligt ze daar nu

hoeft geen moeite meer te doen

om te leven

hoeveel energie dat kost

als je zo oud bent

onvoorstelbaar…

zelfs al wil je nog wel

er komt een moment

dat de wil niet meer voldoende

compensatie biedt

voor het gebrek aan kracht

dat opflikkerende vlammetje

levenslust

niet sterk genoeg meer is om

het lichaam overeind te houden

de stem te laten klinken

soms te horen wie tegen je praat

al zie je misschien nog wel

de mooie bloemen

het licht van de zon

en voel je nog

de warmte van je liefhebbende familie

en oude vrienden

al hebben die vermoedelijk

alleen de tweede helft

van je leven meegemaakt

wie 102 wordt

heeft al oneindig veel

verloren

aan van alles en iedereen

oneindig veel meegemaakt

geboren in de nadagen van

de Spaanse Griep

het leven verloren in

corona-tijd

die je overigens

ook al had overleefd

net als menige crisis

een wereldoorlog

en de afbraak en wederopbouw

van je geboortedorp

oersterk maakt je dat

veerkrachtig

net als het familie-recept

dat ooit gegeven werd

door je vader,

mijn overgrootvader:

“doorgaan met adem halen”…

aan het strand van je

geboorteplaats Petten

uitziend over de immer

aan- en afrollende golven

die jij ook

ik weet niet hoe vaak

moet hebben gezien

voel ik de eeuwigheid en rust

die in dat advies besloten ligt:

doorgaan met adem halen

totdat het lichaam

er vanzelf mee stopt

als laatste uit dat gezin

van Vriesmannen

nazaten van de westelijke Friezen

geboren en getogen in dat

net zo onverzettelijke dorp

dat al drie keer

is weggevaagd

door de zee

en door de Duitse bezetter

maar weer is herrezen

al die kracht

in jou meegevoerd

heel je leven

nu rustig uitgevloeid

op het zand

van de nimmer eindigende tijd

ik kijk nog even naar je

en zeg je

wel te rusten

Het avontuur van ritmes

Terwijl iedereen met zomervakantie gaat, ga ik voor het eerst in anderhalf jaar weer echt aan het werk. Niet dat ik (alleen maar) heb stilgezeten in die tijd, maar van zo’n zestig tot tachtig uur werken in de week naar misschien tien à vijftien uur voelt wel als ‘niets doen’. Een beetje alsof je na 120 km/uur op de snelweg ineens op een dorpsstraatje rijdt waar je maar 30 kunt. In het begin gaat dat wat hotseklotserig, met een onderliggend, wat onrustig, gevoel: moet ik niet iets doen? Nee, ik moet niets doen. Nee, ik mag hier nu 30. Na een tijdje went dat wel, wordt het vaak zelfs aangenaam, en ga je fietsen in plaats van autorijden. Letterlijk en figuurlijk. Het hoeft immers niet snel, snel. En wat je eventueel wel moet doen, ach, dat kan morgen ook wel. Tijd genoeg.

Zo werkt het, als je tenminste niet toegeeft aan dat onrustige gevoel van ‘ik moet iets doen’. Dat valt nog niet mee, want het vraagt een bewust zijn van iets wat merendeels onderbewust is. Als je jarenlang altijd maar tijd tekort bent gekomen kan die grote lege ruimte van weinig of niets hoeven behoorlijk ontregelend zijn. Voordat je het weet vul je hem weer op met van alles en nog wat, om dat ongemakkelijke onrustige gevoel er weer onder te krijgen. Geholpen door wat culturele normen waar het in dit blog al eerder over is gegaan, als ‘nuttig zijn’, ‘je tijd goed besteden’, ‘ledigheid is des duivels oorkussen’, enzovoort, vul maar in. Ik heb het allemaal voorbij zien komen, in die anderhalf jaar van ledigheid, en nog wel meer ook. Zo’n beetje alle gevoelens die mensen kunnen hebben als ze werkloos raken of met pensioen gaan. Ik heb veel respect voor mensen die daar goed mee kunnen omgaan en hun herwonnen vrije tijd op een gebalanceerde manier weten te genieten. Nuttig, plezierig, waardevol, of niet, maar wel in een ritme dat hen kennelijk past.

Zo’n ritme had ik ook wel zo’n beetje gevonden, al was ik er nog niet helemaal aan gewend. Opnieuw aan het werk, in een werkveld waar chaos en hectiek normaal lijken te zijn, betekent dus ineens weer een ritme-wisseling. Het doet me denken aan mijn jeugd, toen ik muziek maakte, en ik stukjes en stukken leerde spelen waarin je van dat soort ritmewisselingen tegen kon komen. Zat je net lekker in het ene ritme, moest je ineens over naar het andere. Ook dat ging in eerste instantie altijd van je hotseklots, en het kon flink oefenen vergen voordat het soepel verliep en het eruit kwam zoals het bedoeld was. Dan kon ik ook weer genieten van de spanning die de muziek daarvan kreeg. Zo’n stuk was van meet af aan een avontuur, waarvan ik in het begin nog niet wist of ik het aan zou kunnen, maar waarin ik geleidelijk aan al struikelend mijn weg vond, zodat het een avontuur werd dat hanteerbaar was. En het bleef een avontuur, routine kon het nooit worden want dan was het geen muziek meer. Ook nu maak ik dat mee met mijn Japanse bamboefluit, die eigenlijk meer een vorm van mediteren is dan een instrument om muziek mee te maken. Alleen al die andere insteek is een avontuur op zich voor iemand met een westerse klassieke muziek-ondergrond. Geluid krijgen uit de fluit is het volgende avontuur, dat ook nooit stopt, hoe lang je hem ook speelt. Hoe meer je het ‘probeert’, ‘je best doet’, hoe minder het lukt. Maar probeer maar eens niet te proberen – dat is een prachtige paradox. En dit alles geldt onverkort voor de stukjes en stukken die ik leer spelen/mediteren. Voor avontuur hoef je niet de deur uit, telkens weer je eigen grenzen tegenkomen en je er niet door laten weerhouden om verder te gaan kan ook thuis aan tafel.

Maar goed, een ander ritme dus nu weer, een nieuwe spanning, een nieuw avontuur. Ik merk het aan mezelf, maar ook aan mijn kat Snuitje die zoals elk dier zuiver aanvoelt dat er iets anders in de lucht hangt en daar wat ontregeld op reageert. Vrouwtje weg, vrouwtje weer thuis, maar hoe zit dat precies? Wel naar buiten, niet naar buiten, maar wanneer dan? Erover nadenken doet ze vermoedelijk niet, maar haar routines zijn duidelijk in de war. En hoewel ik nu niet meer wat verdwaasd heen en weer loop, zoals vorig jaar pal na de verhuizing, moet ik wel het koppie erbij houden om op de juiste tijd op de juiste plek te verschijnen. Komt er bij het werken een heel arsenaal aan routines, gewoontes, vaardigheden en wat al niet naar boven waarvan ik telkens moet afwegen of en hoe het inzetbaar is in deze situatie die zich hier, nu, voordoet. Vol energie het nieuwe ritme inoefenen, maar niet te hard van stapel lopen – ritme en tempo zijn immers niet hetzelfde. Kan ik in deze ritmewisseling blijven luisteren, aanvoelen – ‘playing is listening’ tenslotte, aldus een japanse bamboefluit- leraar. Hoe speel ik dit nieuwe stuk in mijn leven zó, dat het weer muziek kan worden?

Altijd is er een maat die immer hetzelfde is. Zoals nu de maandelijkse alarm-oefening op de eerste maandag van de maand. Avontuur kan alleen avontuur zijn als er ook iets is dat altijd gewoon hetzelfde is.

Rijkdom

Dromerig zomerig

’t zoet van de

lindes

aan de Westerweg

ze zeggen wel dat geur

de sterkste trigger

van herinneringen is

misschien her-inner ik

de geur

zonder bewust te weten

van die vroegste tijd

dat ik hier woonde

net als het zilt

van de zee

het zilveren

glinsteren

van omvallende golven

in de middagzon

wind in mijn haar

die me de warmte

niet doet voelen

vader en dochter

allebei nog zo jong

aan de rand van de poel

samen

met een emmer zand

voeten in het water

schelpen die nog steeds niet

gezocht hoeven worden

wat is het verschil

tussen nu en toen

ach ja, de vlieger is

een scherm geworden

en dus ook officieel

een grote-mensen-spel

met zand schurend in mijn schoenen

iets halen bij de Spar

en dan weer terug naar huis

langs het kanaal

dat hier soms bochten maakt

toen groeven ze

nog ergens omheen

loom in de late middagzon

beetje rondhangen met

een glaasje ranja

en een aardbei

naar het einde van de dag

die zo rijk voelt

als mijn hele leven.

Schrijven

Moet er, om te kunnen schrijven, ergens iets schuren in je? Die vraag komt vandaag op als ik aan dit blog wil beginnen. Meestal dienen onderwerpen zich gemakkelijk aan, vandaag wat minder. Natuurlijk kan ik ook schrijven over iets dat ik gewoon waarneem, mooi vind. Dat doe ik ook wel, en dan merk ik juist hoe woorden maar al te gemakkelijk tekort schieten, en wil ik eigenlijk alleen een plaatje laten zien. Kijk maar… Maar ja, zie jij hetzelfde wat ik zie? En heb je er dan een vergelijkbare (schoonheids)ervaring bij? Of haal je je schouders op, geen idee wat ze bedoelt, en ga je door met waar je mee bezig was. Geen idee, kan ik niet weten – ook niet als ik me wel in woorden uitdruk trouwens. Doet het ertoe? Tja….Dat hangt er van af op welk niveau je dat bekijkt. Bezien vanuit het grotere geheel niet. De wereld draait wel door, ook als ik geen snaar raak met mijn stukje of plaatje.

Wat mij dit weekend treft zijn de stukjes van drie columnisten in de twee kranten die ik lees. Alle drie stoppen ze met hun column, twee worden weer verslaggever. Eén van hen benoemt dat hij merkte steeds vaker stil te vallen bij wat hij waarnam. Het leek me niet uit een gebrek aan schuren, eerder misschien een teveel, waarbij woorden tekort schieten. De andere twee wilden weer achter hun bureau vandaan, het veld in. Een verlangen naar engagement?

Er zijn ook veel stukjes deze week, in de kranten en online, over Remco Campert. Ze benadrukken alle de lichtvoetigheid in zijn schrijven. Relativering, ironie. Een columniste schrijft dat juist dát minder was geworden bij hem. Alsof het moeilijker was om de gebeurtenissen in het leven en de wereld op die manier te beschrijven. Je kunt je eigen leven met ironie en lichtvoetigheid beschouwen, onze gezamenlijke jaarlijkse vakantieneurose, gemiddeld politiek gedoe in gemeenteraden of het parlement over zetels of bonnetjes. Maar vluchtelingencrisis, toeslagenaffaire, stikstofbeleid zijn niet bepaald onderwerpen die zich daar makkelijk voor lenen. Dan moet je wel heel erg ver uitzoomen om te relativeren, zo’n beetje de ruimte in vermoedelijk waar het belang van de mens volledig nietig wordt. Al loop je tegenwoordig de kans dat je daar dan Elon Musk tegen komt, die aan het proberen is die nietigheid te ontvluchten.

Maar als gewoon mens hang je niet in de ruimte, en velen zelfs niet (meer) in een vliegtuig. Als mens bekijken we dit soort gebeurtenissen vanuit het menselijk perspectief en dat laat bij veel leed weinig ruimte voor ironie en lichtvoetigheid. Wie het probeert raakt snel de verkeerde snaar bij zijn medemens. Campert zal dat goed aangevoeld hebben, want voor ironie en lichtvoetigheid moet je wel een goed gevoel hebben voor wat je medemens kan dragen. En misschien is het ook wel wat die drie columnisten drijft in hun stoppen. Wordt wat er gebeurt te groot om te becommentariëren of te duiden, is beschrijven alleen al een taak van jewelste? Of moet er misschien wat minder gelet op bijvoorbeeld intern politiek gekrakeel en meer op de kwesties zelf die het gekrakeel uitlokken?

Weten doe ik het allemaal niet, het viel me wel op, die stilvallende commentaren. Als er iets schuurt roept dat vragen op, en ga je onderzoeken. Als het te veel schuurt, worden dan de vragen te groot? Is er dan een ander perspectief nodig, en zoek je dat in een andere rol? Val je stil? Voel je onmacht?

Is er dan de poëzie, de bloem, de grote boom voor je raam, die je een andere dimensie laten zien? En daarmee het gevoel kunnen geven dat er altijd weer een volgende stap te zetten is? Een volgend woord te schrijven?